Interaktywne Muzeum Państwa Krzyżackiego w Działdowie

W zabytkowym ratuszu na rynku w Działdowie działa muzeum, które pokazuje dzieje Zakonu Krzyżackiego w formie, jakiej nie znajdziecie nigdzie indziej na świecie. Zamiast gablot ze zbroją i tabliczek z datami – ekrany dotykowe, rzeczywistość rozszerzona i animacje bitew, które sprawiają, że nawet dzieciaki pochłania historia średniowiecznego państwa zakonnego. A co najlepsze – wstęp jest bezpłatny.

Muzeum otwarto w sierpniu 2013 roku, a już rok później National Geographic Traveler wybrał je jednym z Siedmiu Nowych Cudów Polski. Nietrudno zrozumieć dlaczego – to miejsce łączy nowoczesną technologię z historią regionalną w sposób, który działa zarówno na dzieci, jak i dorosłych.

Dlaczego akurat w Działdowie powstało muzeum o Krzyżakach

Działdowo przez kilka stuleci leżało w granicach Państwa Krzyżackiego i było przedmiotem sporów między zakonem a Polską. W drugiej połowie XIV wieku Krzyżacy wznieśli tu warowny zamek, którego fragmenty przetrwały do dziś. To właśnie ta historia sprawiła, że wybór lokalizacji dla muzeum był oczywisty.

Siedzibą muzeum jest barokowy ratusz z 1796 roku – sam budynek ma swoją wartość. Przed otwarciem placówki przeszedł gruntowną renowację: nowa elewacja, wymieniony dach, oświetlenie. Rynek wokół także odświeżono, więc całość prezentuje się naprawdę dobrze.

Co zobaczysz w pięciu salach wystawowych

Główna ekspozycja zajmuje pierwsze piętro ratusza i rozciąga się na około 800 metrach kwadratowych. Podzielono ją na pięć sal tematycznych, z których każda opowiada inny fragment historii.

Sala pierwsza wprowadza w początki zakonu. Przy pierwszym stanowisku można obejrzeć film o powstaniu bractwa pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny i drodze zakonników na ziemie polskie. Interaktywna mapa pokazuje ekspansję terytorialną państwa krzyżackiego – widać jak z małego terytorium wyrasta potężna organizacja. Osobne stanowisko poświęcono historii samego Działdowa i roli, jaką odegrali w nim Krzyżacy.

Druga sala to codzienność w czasach średniowiecza. Nad przeszkloną podłogą wiszą ekrany dotykowe – każdy z nich porusza inny temat. Można dowiedzieć się jak wyglądało życie zwykłego człowieka w tamtych czasach, jak działała hierarchia zakonna, jakie osiągnięcia inżynieryjne wprowadzili Krzyżacy. Są też sylwetki wielkich mistrzów i tajniki średniowiecznej kuchni – wybrane przepisy można nawet wysłać sobie mailem, co dzieciaki uwielbiają. Pod szklaną podłogą leży wielka mapa pokazująca zasięg terytorialny państwa w różnych okresach.

Trzecia sala skupia się na technice wojskowej. Animacje bitew, machiny oblężnicze, strategia wojen, uzbrojenie – wszystko przedstawione w formie multimedialnej. Nie trzeba czytać długich opisów, wystarczy dotknąć ekranu.

Czwarta sala opowiada o bitwie pod Grunwaldem. Poznasz genezę i przebieg starcia, liczebność wojsk, konsekwencje dla zakonu. Jest też stanowisko pokazujące współczesne losy zakonu krzyżackiego – bo wbrew pozorom nadal istnieje.

Piąta sala to mini kino, gdzie na dużym ekranie wyświetlane są trzy filmy dokumentalne związane tematycznie z zakonem. Dobre miejsce na chwilę odpoczynku po intensywnym zwiedzaniu.

Muzeum wykorzystuje technologię rzeczywistości rozszerzonej i projekcje 3D – można zobaczyć jak wyglądały zamki krzyżackie, zanim legły w ruinie, albo jak działały średniowieczne machiny oblężnicze.

Poddasze – strefa dla dzieci

Po dawce historycznych informacji warto wejść na poddasze, gdzie czekają atrakcje zaprojektowane głównie z myślą o młodszych gościach. Stanowiska do zajęć z archeologii eksperymentalnej – można szukać „skarbów” w basenie wypełnionym piłkami. Interaktywne zdjęcia pozwalają przenieść się do epoki średniowiecza i uwiecznić w stroju rycerza czy damy dworskiej. Są też komiksy na ekranach dotykowych i możliwość odsłuchania średniowiecznej muzyki.

Dzieci mogą założyć specjalny hełm projekcyjny i obejrzeć filmy przedstawiające świat epoki. To właśnie te elementy sprawiają, że nawet kilkulatki nie nudzą się podczas wizyty.

Oryginalne eksponaty z epoki

Choć muzeum stawia przede wszystkim na nowoczesne technologie, nie zabrakło tu autentycznych zabytków. W salach wystawowych można zobaczyć broń, ubiory, monety, pieczęcie i przedmioty codziennego użytku znalezione na terenie dawnego Państwa Krzyżackiego. Część eksponatów pochodzi z depozytów innych muzeów – z Malborka, Olsztyna, Elbląga czy Brodnicy.

To właśnie połączenie oryginalnych artefaktów z multimedialną oprawą daje pełny obraz epoki. Można dotknąć ekranu i zobaczyć animację oblężenia zamku, a chwilę później stanąć oko w oko z autentyczną zbroją sprzed sześciu wieków.

Dla kogo jest to muzeum

Przede wszystkim dla rodzin z dziećmi w wieku szkolnym. Interaktywna forma sprawia, że historia staje się zrozumiała i ciekawa nawet dla tych, którzy zwykle ziewają na lekcjach. Młodsze dzieci (przedszkolaki) też się nie znudzą, zwłaszcza na poddaszu z zabawami.

Miłośnicy historii znajdą tu rzeczy, których nie ma w podręcznikach – szczegóły życia codziennego, informacje o propagandzie krzyżackiej, kontekst polityczny. Muzeum stara się pokazać dzieje zakonu bez uprzedzeń, bez czarno-białego podziału na dobrych i złych.

Nawet jeśli historia średniowiecza nie jest twoją pasją, warto zajrzeć ze względu na formę – to dobry przykład jak nowoczesne technologie mogą ożywić muzealną ekspozycję. W 2016 roku placówka dostała nagrodę specjalną od Międzynarodowego Stowarzyszenia Miast Cittaslow właśnie za unikalny sposób połączenia techniki informatycznej z regionalną historią.

Działdowskie muzeum to jedyna tego typu placówka na świecie – nigdzie indziej dzieje Zakonu Krzyżackiego nie są prezentowane w tak interaktywnej formie.

Ile czasu zarezerwować na zwiedzanie

Zależy od tempa i zainteresowania tematem. Podstawowe przejście przez wszystkie sale to około godziny. Jeśli chcesz obejrzeć wszystkie filmy, poczytać informacje na ekranach dotykowych i pozwolić dzieciom pobawić się na poddaszu – zaplanuj półtorej do dwóch godzin.

Ostatnich zwiedzających wpuszcza się na godzinę przed zamknięciem, więc jeśli planujesz przyjechać pod koniec dnia, weź to pod uwagę.

Informacje praktyczne – ceny, godziny otwarcia, dojazd

Godziny otwarcia:

• Wtorek – piątek: 10:00 – 17:00
• Sobota: 10:00 – 16:00
• Niedziela i poniedziałek: nieczynne

Ceny biletów: Wstęp do muzeum jest bezpłatny. Można skorzystać z opłatnego zwiedzania z przewodnikiem – warto zapytać o szczegóły pod numerem telefonu 23 697 76 30 lub sprawdzić na stronie muzeum.dzialdowo.pl.

Adres: Plac Mickiewicza 43, 13-200 Działdowo (budynek ratusza na rynku – nie da się go przegapić).

Jak dojechać: Działdowo leży przy drodze krajowej nr 7 (trasa Warszawa – Gdańsk), więc dojazd samochodem jest prosty. Z Warszawy to około 150 km, z Olsztyna około 90 km. Parking można znaleźć w okolicy rynku. Jeśli podróżujesz pociągiem, dworzec PKP znajduje się niedaleko centrum – spacer do muzeum zajmie około 15 minut.

Warto połączyć wizytę w muzeum ze zwiedzaniem fragmentów średniowiecznego zamku krzyżackiego, który znajduje się w Działdowie. To dosłownie kilka minut spacerem od ratusza. Po obejrzeniu animacji i rekonstrukcji w muzeum, widok autentycznych murów robi jeszcze większe wrażenie.